André Hazes: zijn leven, zijn liefdes en de man achter het levenslied

Als CBT practitioner buig ik me in dit artikel over het leven van André Hazes, een van de bekendste Nederlandse levensliedzangers, en over wat zijn gedocumenteerde levensverhaal ons kan leren over de zoektocht naar een stabiele thuisbasis binnen een leven dat daar weinig ruimte voor leek te laten.

Wie na dit portret liever bij de eigen relatie van vandaag stilstaat dan bij een levensverhaal uit het verleden, kan die relatie met ScanMyLove laten analyseren -- op basis van de actuele gesprekken met een partner, niet van biografische duiding achteraf.

Wie dieper wil ingaan op de eigen gehechtheidspatronen in een relatie, kan ook de test naar de stevigheid van een relatie doen of het boek Understanding Your Attachment Style lezen -- beide op dit moment alleen in het Engels.

Op 23 september 2004 kwam heel Nederland tot stilstand. Vier dagen later stonden bijna vijftigduizend mensen in de Amsterdam Arena, en meer dan acht miljoen mensen in Nederland en Vlaanderen volgden de uitvaart live op televisie. De man om wie het ging, had zijn hele leven gezongen over liefde die pijn doet, over trouw die niet altijd beantwoord wordt, en over de eenzaamheid die achter een volle zaal kan schuilgaan. André Hazes was niet zomaar een zanger. Hij was, voor miljoenen mensen, de stem van een gevoel dat ze zelf niet altijd onder woorden konden brengen.

Wat zijn levenslied zo herkenbaar maakte, was misschien juist dat het geen fictie was. Zijn eigen liefdesleven — drie huwelijken, twee scheidingen, vier kinderen, en een relatie met alcohol die hij zelf nooit heeft ontkend — leest als een illustratie van precies de thema's die hij bezong.

Van marktjongetje tot koning van het levenslied

André Gerardus Hazes werd op 30 juni 1951 geboren in de Amsterdamse Pijp, als een van zes kinderen van Joop en Miep Hazes. Op zijn achtste werd hij ontdekt door presentator Johnny Kraaijkamp op de Albert Cuypmarkt; op zijn TV-debuut volgde jarenlang geploeter. Begin jaren zeventig werkte hij nog als zingende barman in Amsterdamse cafés, ver van de status die hem later zou toevallen.

De doorbraak kwam pas laat, en niet zonder tegenslag. In december 1976 scoorde hij een eerste hit met "Eenzame Kerst" — veelzeggend genoeg een lied over eenzaamheid rond de feestdagen. De echte doorbraak volgde in 1981 met "'n Beetje Verliefd", van het album "Gewoon André", bekroond met een Zilveren Harp. Tot zijn dood nam hij 36 studio- en liveplaten op en bracht hij 55 singles uit, waaronder blijvers als "Ik Meen 't" (1985), "Wij Houden van Oranje" (1988) en "Bloed, Zweet en Tranen" (2002) — een lied dat vandaag nog steeds meegezongen wordt op tribunes en in cafés, lang nadat de context waarin het geschreven werd is vervaagd.

Drie huwelijken, vier kinderen

Achter het beeld van de gevierde volkszanger schuilt een privéleven dat drie keer opnieuw begon. In 1974 trouwde Hazes met Annie Dijkstra; het huwelijk hield tot 1979 stand. Uit die relatie werd dochter Nathalie geboren. Opvallend, en louter als feit vermeld: Annie Dijkstra hertrouwde later met Joop, de broer van André Hazes.

In 1981 trouwde hij met Ellen Wolf; ook dit huwelijk eindigde, in 1990, in een scheiding. Samen kregen ze zoon Melvin, geboren in januari 1982.

Zijn derde huwelijk, met Rachel van Galen in 1991, hield stand tot aan zijn dood in 2004. Uit dit huwelijk werden dochter Roxeanne (1993) en zoon André junior (1994) geboren — beiden zouden later zelf een muziekcarrière opbouwen, onder meer met een gezamenlijk coveralbum in 2010. Rachel Hazes bleef na zijn dood een publiek zichtbare figuur, onder meer als beheerder van zijn artistieke nalatenschap.

Drie huwelijken in twintig jaar tijd zijn op zich al een gegeven dat om duiding vraagt. Verschillende van zijn biografen lezen er geen gebrek aan toewijding in, maar eerder een man die telkens opnieuw een stabiele thuisbasis probeerde te vinden, terwijl zijn levensstijl — tournees, roem, nachten in cafés — daar weinig ruimte voor leek te laten. Die spanning tussen het verlangen naar een vaste plek en een leven dat zich daar moeilijk toe leende, is een lezing die in de biografische literatuur over hem terugkeert — een interpretatie, geen vaststaand psychologisch feit. Zoals ik in mijn boek Emotional Dependency — Breaking Free from the Compulsive Need for Others (alleen in het Engels beschikbaar) beschrijf, is dit terugkerende verlangen naar een vaste thuisbasis vaak terug te voeren op een diepere behoefte aan geruststelling en aanwezigheid van de ander.

De schaduw achter het applaus

Hazes maakte er zelf nooit een geheim van dat hij worstelde met alcohol. In de documentaire over zijn leven uit 1999 erkende hij het probleem ronduit. Een veelgeciteerde uitspraak van hem luidt, vrij vertaald: "Als het niet voor de roem was, zou ik een regelrechte alcoholist zijn" — een zin die, gezien wat er verder over die periode bekend is, eerder een understatement dan een overdrijving lijkt.

Deze erkenning kwam van hemzelf, bij leven, in het openbaar. Dat onderscheid is belangrijk: het is geen conclusie die anderen over hem trokken, maar een uitspraak die hij zelf deed over zijn eigen gedrag.

Een verklaring achteraf, met alle voorzichtigheid

Zeven jaar na zijn dood, in 2011, publiceerde zijn weduwe Rachel Hazes de biografie Typisch André. Daarin legt zij een verband tussen zijn alcoholprobleem en seksueel misbruik dat hij als kind zou hebben meegemaakt. Haar woorden daarover, zoals geciteerd: "Elk 'waarom' heeft zijn 'daarom'."

Dit punt verdient een precieze formulering, en geen kortere. Het gaat hier niet om een uitspraak die André Hazes zelf tijdens zijn leven deed, maar om een duiding die zijn weduwe, jaren na zijn dood, in een boek naar buiten bracht. De identiteit van de vermeende dader wordt in de geraadpleegde bron niet genoemd, en er zijn geen nadere details over de omstandigheden beschikbaar. Het is, met andere woorden, een interpretatie — aangedragen door iemand die hem heel goed kende, gepubliceerd als deel van een biografie, maar niet een vaststaand feit op dezelfde manier als een huwelijksdatum dat wel is.

Wat wél met zekerheid gezegd kan worden: Hazes zelf sprak bij leven openlijk over zijn drankprobleem. Wat zijn weduwe daarna als mogelijke verklaring aandroeg, is een aanvullend, maar apart te wegen gegeven — geen diagnose, en niet iets waarover een buitenstaander, decennia later, met zekerheid kan oordelen.

Wat een levenslied zichtbaar maakt

Er is iets veelzeggend aan het feit dat een van de bekendste stemmen van het Nederlandse levenslied zelf een leven leidde dat zo dicht bij de thema's van zijn eigen repertoire lag. Het levenslied, als genre, bestaat bij de gratie van herkenbaarheid: liefde die niet lukt, een glas te veel om het te verdragen, een verlangen naar geborgenheid dat niet altijd wordt ingevuld. Dat een artiest die dit jarenlang bezong, in zijn eigen leven met precies diezelfde spanningen te maken had, zegt iets algemeens over hoe kunst en persoonlijke geschiedenis met elkaar kunnen samenvallen — niet als bewijs van een innerlijk mechanisme dat we bij hem persoonlijk zouden kunnen vaststellen, maar als een patroon dat bij veel mensen voorkomt die opgroeien in een onvoorspelbare omgeving en later moeite hebben met stabiliteit in relaties. Herhaalde pogingen om een thuis te bouwen, gecombineerd met een levensstijl die dat bemoeilijkt, is een dynamiek die verder reikt dan één persoon — het is precies waarom zoveel mensen zich in dit soort verhalen herkennen, ver voorbij het specifieke geval van één zanger. Zoals ik in mijn boek Our Archaic Wounds — The 5 Soul Wounds: Understanding Your Deep Schemas to Break Free (alleen in het Engels beschikbaar) laat zien, is dit patroon vaak direct te herleiden tot diepe schema's die al in de kindertijd worden gevormd.

Een afscheid dat het land stilzette

Op 22 september 2004 werd Hazes tijdens een vakantie in Spanje ziek. Hij keerde terug naar Nederland en werd in Woerden opgenomen met een zware longontsteking en hoge koorts. Een dag later, op 23 september, overleed hij aan hartfalen. Hij was 53 jaar oud.

De schaal van de rouw die volgde, is op zichzelf een gegeven dat iets zegt over wat hij voor mensen betekende: bijna vijftigduizend aanwezigen bij de herdenking in de Amsterdam Arena, meer dan acht miljoen kijkers voor de uitzending. Een jaar later werden zijn as, zoals hij had gewenst, met vuurwerk de lucht in geschoten. Zelfs na zijn dood bereikte hij nog een nummer 1-notering, met "Zij Gelooft in Mij", en volgden postume duetten, onder meer met zijn zoon.

André Hazes liet geen keurig afgerond verhaal na. Hij liet drie huwelijken na, vier kinderen, tientallen liedjes die generaties overleven, en een privéleven waarin geluk en worsteling voortdurend naast elkaar bestonden — precies zoals in de liedjes die hij zong. Misschien is dat, meer dan wat ook, waarom zijn stem al meer dan twintig jaar na zijn dood nog steeds meegezongen wordt.

FAQ

Waaraan overleed André Hazes?

Hij overleed op 23 september 2004 aan hartfalen, een dag nadat hij tijdens een vakantie in Spanje ziek was geworden en in Woerden was opgenomen met een zware longontsteking en hoge koorts. Hij was 53 jaar oud.

Hoeveel keer is André Hazes getrouwd geweest?

Drie keer: met Annie Dijkstra (1974-1979), met Ellen Wolf (1981-1990) en met Rachel van Galen (1991-2004, tot aan zijn dood). Samen kregen zij vier kinderen: Nathalie, Melvin, Roxeanne en André junior.

Wat schreef Rachel Hazes over de oorzaak van zijn alcoholprobleem?

In haar biografie Typisch André (2011), zeven jaar na zijn dood, legt zijn weduwe een verband tussen zijn alcoholprobleem en seksueel misbruik dat hij als kind zou hebben meegemaakt. Dit is een duiding die zij achteraf naar buiten bracht, geen uitspraak die Hazes zelf bij leven deed.